Қазақстан Республикасының мемлекеттік рәміздері
ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫЊ МЕМЛЕКЕТТIК ТУЫ
ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫЊ МЕМЛЕКЕТТIК ТУЫ – Қазақстан Республикасыныњ мемлекеттiк негiзгi рємiздердiњ бiрi. ҚР Президентiнiњ “Қазақстан Республикасыныњ Мемлекеттiк рємiздерi туралы” конституц. зањ к‰шi бар Жарлыѓымен (24.1.1996) белгiленген. Мемл. ту кµгiлдiр т‰стi тiк б±рышты кездеме. Оныњ ортасында арайлы к‰н, к‰ннiњ астында қалықтаѓан қыран бейнеленген. Аѓаш сабына бекiтiлген т±ста — ±лттық оюлармен кестеленген тiк жолақ µрнектелген. К‰н, арай, қыран жєне ою-µрнек — алтын т‰стi. Тудыњ енi ±зындыѓыныњ жартысына тењ. ҚР мемл. туыныњ авторы — суретшi Шєкен Ниязбеков. Бiрыњѓай кµк-кµгiлдiр т‰с тµбедегi б±лтсыз ашық аспанныњ биiк к‰мбезiн елестетедi жєне Қазақстан халқыныњ бiрлiк, ынтымақ жолына адалдыѓын ањѓартады. Б±лтсыз кµк аспан барлық халықтарда єрқашан да бейбiтшiлiктiњ, тыныштық пен жақсылықтыњ нышаны болѓан. Геральдика (гербтану) тiлiнде — кµк т‰с жєне оныњ т‰рлi рењкi адалдық, сенiмдiлiк, ‰мiт сияқты адамгершiлiк қасиеттерге сай келедi. Ежелгi т‰ркi тiлiнде “кµк” сµзi аспан деген ±ѓымды бiлдiредi. Кµк т‰с т‰ркi халықтары ‰шiн қасиеттi ±ѓым. Т‰ркi жєне єлемнiњ µзге де халықтарындаѓы кµк т‰стiњ мєдени-семиотик. тарихына с‰йене отырып, мемл. тудаѓы кµгiлдiр т‰с Қазақстан халқыныњ жања мемлекеттiлiкке ±мтылѓан ниет-тiлегiнiњ тазалыѓын, асқақтыѓын кµрсетедi деп қорытуѓа болады. Н±рѓа малынѓан алтын к‰н тыныштық пен байлықты бейнелейдi. К‰н — қозѓалыс, даму, µсiп-µркендеудiњ жєне µмiрдiњ белгiсi. К‰н — уақыт, замана бейнесi. қанатын жайѓан қыран қ±с — бар нєрсенiњ бастауындай, билiк, айбындылық бейнесi. ¦лан-байтақ кењiстiкте қалықтаѓан қыран ҚР-ныњ еркiндiк с‰йгiш асқақ рухын, қазақ халқыныњ жан-д‰ниесiнiњ кењдiгiн паш етедi.
ЌАЗАЌСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫЊ МЕМЛЕКЕТТIК ЕЛТАЊБАСЫ
ЌАЗАЌСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫЊ МЕМЛЕКЕТТIК ГЕРБI, елтањба — Ќазаќстан Республикасыныњ негiзгi мемлекеттiк рємiздерiнiњ бiрi. ЌР Президентiнiњ “Ќазаќстан Республикасыныњ Мемлекеттiк рємiздерi туралы” конституц. зањ к‰шi бар Жарлыѓымен (24.1.1996) белгiленген. Рємiздiк т±рѓыдан ЌР мемл. гербiнiњ негiзi — шањыраќ. Ол — гербтiњ ж‰регi. Шањыраќ — мемлекеттiњ т‰п-негiзi — отбасыныњ бейнесi. Шањыраќ — К‰н шењберi. Айналѓан К‰н шењберiнiњ ќозѓалыстаѓы суретi iспеттi, Шањыраќ — киiз ‰йдiњ к‰мбезi кµшпелi т‰ркiлер ‰шiн ‰йдiњ, ошаќтыњ, отбасыныњ бейнесi. Т±лпар — дала д‰лдiлi, ер-азаматтыњ сєйг‰лiгi, желдей ескен ж‰йрiк аты, жењiске деген жасымас жiгердiњ, ќажымас ќайраттыњ, м±ќалмас ќажырдыњ, тєуелсiздiкке, бостандыќќа ±мтылѓан ќ±лшыныстыњ бейнесi. Ќанатты т±лпар — ќазаќ поэзиясындаѓы кењ тараѓан бейне. Ол ±шќыр арманныњ, самѓаѓан тањѓажайып жасампаздыќ ќиялдыњ, талмас талаптыњ, асыл м±раттыњ, жаќсылыќќа ќ±штарлыќтыњ кейпi. Ќанатты т±лпар Уаќыт пен Кењiстiктi бiрiктiредi. Ол µлмес µмiрдiњ бейнесi. Бiр шањыраќтыњ астында тату-тєттi µмiр с‰ретiн Ќазаќстан халќыныњ µсiп-µркендеуiн, рухани байлыѓын, сан сырлы, алуан ќырлы бет-бейнесiн паш етедi. Бес б±рышты ж±лдыз гербтiњ тєжi iспеттi. Єрбiр адамныњ жол н±сќайтын жарыќ ж±лдызы бар. Ќ. р. м. г-нiњ авторлары — Ж.Мєлiбеков пен Ш.Уєлиханов.
Қазақстан Республикасының мемлектеттік әнұраны
Қазақстан Республикасы Мемлекеттік әнұранының мәтіні
Сөзі: Жұмекен Нәжімиденов, Нұрсұлтан Назарбаевтікі
Алтын күн аспаны,
Алтын дән даласы,
Ерліктің дастаны,
Еліме қарашы!
Ежелден ер деген,
Даңкымыз шықты ғой.
Намысын бермеген,
Қазағым мықты ғой!
Қайырмасы:
Менің елім, менің елім,
Гүлің болып егілемін,
Жырың болып төгілемін, елім!
Туған жерім менің - Қазақстаным!
Ұрпаққа жол ашқан,
Кең байтақ жерім бар.
Бірлігі жарасқан,
Тәуелсіз елім бар.
Қарсы алған уақытты,
Мәңгілік досындай.
Біздің ел бақытты,
Біздің ел осындай!
Қайырмасы:
Менің елім, менің елім,
Гүлің болып егілемін,
Жырың болып төгілемін, елім!
Туған жерім менің - Қазақстаным!
Әні: Шәмші Қалдаяқовтікі
